رئیس سازمان امور عشایر ایران در نشست کارگروه گیاهان دارویی فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، با تشریح ظرفیت‌های گسترده جامعه عشایری در حوزه گیاهان دارویی، بر ضرورت توجه نظام علمی کشور به دانش بومی و ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده عشایر تأکید کرد.

جهانبخش میرزاوند با اشاره به ارتباط مستقیم و تاریخی جامعه عشایری با طبیعت اظهار کرد: از منظر سازمان امور عشایر، گیاهان دارویی در مناطق عشایری صرفاً یک محصول نیست، بلکه در نقطه اتصال منابع طبیعی، دانش بومی، معیشت عشایر و تنوع‌بخشی اقتصادی قرار دارد.

وی افزود: جامعه عشایری به دلیل سبک زندگی و ارتباط مستمر با عرصه‌های طبیعی، از ظرفیت قابل توجهی در زمینه شناخت، جمع‌آوری و استفاده از گیاهان دارویی برخوردار است و می‌تواند در کنار حفاظت از منابع طبیعی، در تولید و شکل‌گیری زنجیره ارزش این محصولات نیز نقش‌آفرین باشد.

تدوین اطلس گیاهان دارویی مناطق عشایری

رئیس سازمان امور عشایر ایران با اشاره به ضرورت مستندسازی ظرفیت‌های موجود گفت: نخستین گام برای برنامه‌ریزی دقیق، شناخت ظرفیت‌های مناطق عشایری است و در همین راستا، تدوین «اطلس گیاهان دارویی مناطق عشایری» در سازمان امور عشایر ایران در حال پیگیری است.

میرزاوند بر ضرورت نگاه زنجیره‌ای به توسعه گیاهان دارویی تأکید کرد و گفت: فعالیت در این حوزه نباید صرفاً به کشت یا جمع‌آوری گیاهان محدود شود، بلکه باید مسیر تولید ماده خام تا فرآوری، استانداردسازی و بازار به‌صورت یکپارچه مورد توجه قرار گیرد و مشخص شود جامعه عشایری در کدام حلقه‌های زنجیره ارزش می‌تواند بیشترین ارزش افزوده را ایجاد کند.

وی حفاظت از منابع طبیعی و بهره‌برداری پایدار را از دیگر الزامات توسعه این حوزه دانست و افزود: افزایش برداشت از رویشگاه‌های طبیعی بدون توجه به ظرفیت اکولوژیک، در بلندمدت می‌تواند به همین ظرفیت‌ها آسیب وارد کند؛ ازاین‌رو توسعه گیاهان دارویی باید همزمان با حفاظت از رویشگاه‌ها و آموزش بهره‌برداری اصولی دنبال شود.

دانش بومی عشایر به ظرفیت پژوهشی تبدیل شود

رئیس سازمان امور عشایر ایران با اشاره به اهمیت دانش بومی عشایر در حوزه گیاهان دارویی و گیاهان مورد استفاده در رنگرزی سنتی اظهار کرد: بخشی از دانش مربوط به شناسایی و کاربرد گیاهان، نسل به نسل در جامعه عشایری منتقل شده است و این دانش می‌تواند در تعامل با دانش علمی کشور، مستندسازی و اعتبارسنجی شده و به ظرفیتی برای پژوهش‌های علمی تبدیل شود.

میرزاوند خاطرنشان کرد: گیاهان مورد استفاده زنان عشایری در رنگرزی سنتی، گیاهان مورد استفاده در درمان‌های سنتی عشایر و دیگر دانش‌های بومی، از جمله ظرفیت‌هایی هستند که می‌توانند مورد بررسی و مستندسازی علمی قرار گیرند.

پیشنهاد ایجاد «میز عشایری» در فرهنگستان علوم

میرزاوند با طرح این پرسش که چرا در ساختار علمی کشور و فرهنگستان علوم «میزی» برای پرداختن تخصصی به مسائل و ظرفیت‌های جامعه عشایری وجود نداشته باشد، گفت: ایجاد میز عشایری می‌تواند بستری برای شناسایی مسائل واقعی مناطق عشایری و تبدیل آنها به موضوعات پژوهشی مشخص و قابل اجرا فراهم کند.

وی تأکید کرد: گیاهان دارویی تنها یکی از عرصه‌هایی است که می‌تواند زمینه همکاری علمی با جامعه عشایری را فراهم کند و ظرفیت‌های متنوع دیگری نیز در دانش بومی عشایر وجود دارد که می‌توان با بهره‌گیری از توان علمی و پژوهشی کشور آنها را شناسایی، مستندسازی و توسعه داد.

رئیس سازمان امور عشایر ایران در پایان ابراز امیدواری کرد این نشست زمینه نزدیک‌تر شدن ظرفیت‌های علمی کشور به مسائل واقعی جامعه عشایری و تبدیل دانش و پژوهش به برنامه و اقدام عملی را فراهم کند.